Slaapklachten? Dit zegt de vernieuwde WOREL-richtlijn!

In juni 2026 werd de WOREL-richtlijn, de officiële Belgische klinische praktijkrichtlijn voor de eerste lijn over slaapklachten en slapeloosheid (insomnie), herzien. De richtlijn stelt dat slaapproblemen om een gerichte aanpak vragen, waarbij slaapmedicatie niet de eerste keuze is. Maar wat betekent dit concreet?

  • Slaapmedicatie is geen langdurige oplossing. Bij acute slapeloosheid, bijvoorbeeld tijdens een periode van grote stress, kan slaapmedicatie in bepaalde situaties tijdelijk helpen. Het gebruik wordt echter zo kort mogelijk gehouden: doorgaans maximaal één week. Bij langer gebruik neemt het risico op gewenning, afhankelijkheid en bijwerkingen toe. Daarom is het belangrijk om slaapmedicatie steeds met je arts te bespreken en niet op eigen initiatief te starten, aan te passen of stop te zetten.
  • Slaaphygiëne is belangrijk, maar niet altijd voldoende. Een regelmatig slaap-waakritme, voldoende beweging, ontspanning en een aangename slaapomgeving vormen een goede basis voor een gezonde slaap. Toch zijn slaaptips alleen niet altijd voldoende om aanhoudende slapeloosheid op te lossen. Soms spelen ook stress, piekergedachten en aangeleerde gedragspatronen een belangrijke rol.
  • Bij aanhoudende slapeloosheid krijgt CGT-I de voorkeursaanpak. Cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CGT-I) is een wetenschappelijk onderbouwde behandeling voor langdurige slapeloosheid. Deze aanpak helpt je om gedachten, gevoelens en gedragspatronen die je slaap verstoren te herkennen en te veranderen. Je leert bijvoorbeeld anders omgaan met wakker liggen, slaapdruk en de angst om niet te kunnen slapen.
  • Ook langdurig gebruik van slaapmedicatie vraagt aandacht. Gebruik je al langere tijd slaapmiddelen? Dan kan afbouwen een belangrijke stap zijn. Doe dit in overleg met je arts, zodat je op een veilige manier kunt werken aan een betere nachtrust.
  • Wat betekent dit voor slaapcoaching? Goed slapen gaat over meer dan alleen op tijd naar bed gaan of minder koffie drinken. Inzicht krijgen in je slaap, omgaan met spanning en het doorbreken van patronen die slapeloosheid in stand houden, kunnen een groot verschil maken. Slaapcoaching kan helpen bij het ontwikkelen van gezonde slaapgewoonten en meer vertrouwen in je slaap. Bij aanhoudende of ernstige slapeloosheid is professionele begeleiding belangrijk. CGT-I is daarbij de voorkeursbehandeling en FIKA coaching helpt je daar graag mee naar een verbeterde nachtrust toe.

De belangrijkste boodschap: Slaapmedicatie kan in bepaalde situaties tijdelijk helpen, maar is geen duurzame oplossing voor langdurige slapeloosheid. Met de juiste aanpak en begeleiding kan je stap voor stap werken aan een betere slaap. Wil je graag meer info? Neem dan vrijblijvend contact op.

Bron: BCFI – herziene WOREL-richtlijn over slaapklachten en insomnie, bijgewerkt in juni 2026.

Top view of beautiful at night sleeping with cover eye mask in bedroom.

ADHD en moeilijk in slaap vallen

Bij mensen met ADHD komen regelmatig slaapproblemen voor. We hebben het dan niet automatisch over insomnie / slapeloosheid. Vaak is er sprake van het verlate slaapfasensyndroom (DSPD).

Wat is het verlate slaapfasensyndroom?

Onze biologische klok bepaalt voor een groot deel wanneer we slaperig worden en wanneer we wakker worden. Bij DPSD loopt die klok eigenlijk achter. Je wordt pas laat in de nacht slaperig, terwijl je de volgende ochtend vroeg moet opstaan. Als je je eigen ritme mag volgen, lukt slapen vaak wél goed en slaap je voldoende. Het probleem is dus niet zozeer dat je niet kàn slapen, maar dat je biologische klok niet aansluit bij het ritme dat van je wordt verwacht. Dit kan leiden tot slaaptekort, vermoeidheid, concentratieproblemen en extra moeilijkheden om aan de dag te beginnen. De ADHD-klachten kunnen hierdoor ook weer versterkt worden.

Wat kan helpen?

1. Cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CGT-i): een wetenschappelijk onderbouwde behandeling voor chronische slapeloosheid. Je leert o.a. hoe je slaapgedrag, gedachten en gewoonten je nachtrust beïnvloeden. Wanneer er ook een verlate biologische klok is, kan een aangepaste gedragsmatige aanpak helpen om het slaap-waakritme te verschuiven en regelmaat op te bouwen.

2. Lichttherapie: licht is een van de belangrijkste signalen voor onze biologische klok. Goed getimede blootstelling aan fel licht in de ochtend kan helpen om het slaap-waakritme naar een vroeger tijdstip te verschuiven. In combinatie met een regelmatig slaap-waakritme, voldoende daglicht en minder fel licht in de avond kan lichttherapie een waardevol onderdeel zijn van de behandeling. De timing en intensiteit zijn hierbij belangrijk.

Slapeloosheid en depressie

Slecht slapen wordt vaak gezien als een gevolg van stress, piekeren of een depressie. Maar wist je dat de relatie ook omgekeerd kan zijn? Slapeloosheid is niet enkel een mogelijk symptoom van een depressie, langdurige slapeloosheid kan het risico op het ontwikkelen van een depressie ook verhogen. Een tekort aan herstellende slaap kan immers een impact hebben op je stemming, je concentratie, je energieniveau en je vermogen om met stress om te gaan. Dat betekent natuurlijk niet dat iedereen met slaapproblemen een depressie zal ontwikkelen. Gelukkig maar… Het betekent wel dat aanhoudende slapeloosheid ernstig genomen moet worden. De relatie tussen slaap en depressie werkt immers in twee richtingen:

  • Een depressie kan ervoor zorgen dat je moeilijk inslaapt, vaak wakker wordt of te vroeg ontwaakt.
  • Langdurige slapeloosheid kan op haar beurt bijdragen aan het ontstaan of verergeren van depressieve klachten.
  • Beide problemen kunnen daarnaast ook elkaar in stand houden, waardoor je in een vicieuze cirkel terechtkomt.

Juist daarom is het belangrijk om verder te kijken dan alleen de depressieve klachten en verdient slapeloosheid een eigen behandeling. Een wetenschappelijk onderbouwde behandeling hiervoor is CGT-I, of voluit: cognitieve gedragstherapie voor insomnie. Deze behandeling richt zich specifiek op de factoren die slapeloosheid in stand houden, zoals:

  • piekeren en spanning rond het slapen;
  • aangeleerde slaapgewoonten die de nachtrust verstoren;
  • de associatie tussen het bed, wakker liggen en frustratie;
  • een verstoord slaapritme en onregelmatige slaapgewoonten.

Het doel is niet alleen om beter te slapen, maar ook om de negatieve spiraal van slapeloosheid doorbreken. Werken aan je slaap is niet zomaar een extraatje. Het kan een belangrijk onderdeel zijn van je herstel.

Afbeelding: Wokandapix